29 września 2026 roku w 10 Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w Bydgoszczy odbyło się szkolenie w ramach akredytacji poświęcone znaczeniu duchowości i opieki duchowej w medycynie. Spotkanie było okazją do poszerzenia wiedzy, wymiany doświadczeń oraz refleksji nad tym, jak ważnym elementem kompleksowej opieki nad pacjentem jest dostrzeganie jego potrzeb nie tylko w wymiarze fizycznym, ale również emocjonalnym, psychicznym i duchowym.
Wykład poprowadziła prof. dr hab. n. med. Małgorzata Krajnik z Katedry Opieki Paliatywnej Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu – specjalistka zajmująca się m.in. problematyką opieki paliatywnej i duchowości w medycynie.
Pacjent to więcej niż jego choroba
Współczesna medycyna coraz wyraźniej podkreśla znaczenie podejścia skoncentrowanego na pacjencie jako osobie. Proces leczenia nie powinien ograniczać się wyłącznie do diagnozowania choroby i prowadzenia terapii. Równie istotne jest dostrzeganie człowieka, jego emocji, wartości, przekonań, relacji z bliskimi oraz sposobu, w jaki doświadcza choroby i hospitalizacji.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera opieka duchowa, rozumiana szerzej niż wyłącznie jako zaspokajanie potrzeb religijnych. Zgodnie z podejściem prezentowanym przez Polskie Towarzystwo Opieki Duchowej w Medycynie, duchowość obejmuje również sferę wartości, poszukiwania sensu, nadziei oraz egzystencjalnych pytań, które mogą pojawiać się szczególnie intensywnie w sytuacji choroby, cierpienia czy zagrożenia życia.
Opieka duchowa elementem opieki nad pacjentem
Podczas spotkania zwrócono uwagę na potrzebę postrzegania opieki duchowej jako jednego z elementów holistycznego podejścia do pacjenta. Choroba i pobyt w szpitalu mogą być dla człowieka doświadczeniem wiążącym się nie tylko z bólem czy ograniczeniem sprawności, ale również z lękiem, poczuciem niepewności, samotnością czy pytaniami dotyczącymi sensu i przyszłości.
Odpowiednio udzielone wsparcie może pomagać pacjentowi w radzeniu sobie z trudnym doświadczeniem choroby oraz wzmacniać jego poczucie bezpieczeństwa i godności.
Jak wskazuje prof. Małgorzata Krajnik w publikacji dotyczącej polskich doświadczeń we wdrażaniu opieki duchowej, jej znaczenie nie powinno być ograniczane wyłącznie do opieki paliatywnej. Potrzeby duchowe mogą pojawiać się u pacjentów niezależnie od rodzaju schorzenia czy miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych.
Współpraca i edukacja personelu
Istotnym elementem rozwoju opieki duchowej w medycynie jest edukacja pracowników ochrony zdrowia. Personel medyczny, pozostając często najbliżej pacjenta podczas hospitalizacji, może dostrzec sygnały świadczące o jego potrzebach i odpowiednio zareagować, m.in. poprzez rozmowę, okazanie uważności i empatii czy umożliwienie kontaktu z osobą mogącą udzielić specjalistycznego wsparcia duchowego.
Ważną rolę w tym zakresie odgrywają również kapelani szpitalni, którzy mogą wspierać pacjentów i ich bliskich w sytuacjach szczególnie trudnych. Opieka duchowa powinna przy tym respektować indywidualne przekonania, wartości i potrzeby każdego pacjenta.
Polskie Towarzystwo Opieki Duchowej w Medycynie od lat podejmuje działania na rzecz rozwoju tej dziedziny, m.in. poprzez organizację konferencji i szkoleń, publikacje oraz wspieranie edukacji studentów kierunków medycznych. W Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Bydgoszczy od 2018/2019 roku realizowany jest pierwszy w Polsce obligatoryjny program nauczania duchowości w medycynie dla studentów kierunku lekarskiego.
Jakość opieki to także troska o człowieka
Wrześniowe szkolenie było kolejnym ważnym elementem działań edukacyjnych podejmowanych w naszym Szpitalu w ramach dbałości o jakość i bezpieczeństwo opieki nad pacjentem.
Rozmowa o duchowości w medycynie przypomina, że skuteczna opieka zdrowotna powinna obejmować całego człowieka – jego ciało, psychikę, emocje, relacje i wartości. Uważność na te potrzeby jest ważnym elementem budowania zaufania pomiędzy pacjentem a personelem oraz tworzenia środowiska, w którym pacjent może czuć się traktowany z szacunkiem i godnością.
Serdecznie dziękujemy prof. dr hab. n. med. Małgorzacie Krajnik za wartościowy i inspirujący wykład oraz wszystkim uczestnikom szkolenia za aktywny udział i wspólną refleksję nad rolą opieki duchowej we współczesnej medycynie.
Dbałość o jakość opieki nad pacjentem to nie tylko nowoczesna diagnostyka i skuteczne leczenie. To również umiejętność dostrzeżenia człowieka, który potrzebuje naszej wiedzy, profesjonalizmu, empatii i obecności.
